پیش از شرکت در آزمونهای تکنیکال P.Eng، دانستن نام درس و تاریخ آزمون کافی نیست. هر داوطلب باید بخش Exam Formats and List of Aids مربوط به آزمون خود را نیز بررسی کند. این بخش مشخص میکند آزمون Open Book است یا Closed Book، استفاده از ماشینحساب مجاز است یا نه، چه نوع ماشینحسابی قابلاستفاده است و آیا میتوان کتاب، Aid Sheet، کاغذ نمودار یا ابزارهای ترسیم را وارد جلسه کرد. این اطلاعات برای داوطلبان Professional Engineers Ontario یا PEO و Engineers and Geoscientists British Columbia یا EGBC اهمیت دارد، زیرا آزمونهای آنلاین چند رگولاتور کانادایی با زیرساخت مشترک برگزار میشوند. فایل نمونه بررسیشده در این مقاله، برنامه نهایی Spring/Summer 2026 است که در ۲ آوریل ۲۰۲۶ بهروزرسانی شده بود. اطلاعات دورههای بعدی ممکن است تغییر کند و باید فایل همان Exam Session را ملاک قرار دهید.
Exam Formats and List of Aids دقیقاً چه معنایی دارد؟
عبارت Exam Formats and List of Aids به بخشی از برنامه رسمی آزمونهای تکنیکال گفته میشود که فرمت هر آزمون و وسایل یا منابع مجاز آن را تعیین میکند. داوطلب باید کد آزمون خود را در جدول پیدا کرده و ستونهای Exam Format، Closed/Open Book و Aids/Instructions را در کنار یکدیگر بخواند.
مفهوم Exam Format در آزمونهای تکنیکال PEO و EGBC
در فایل رسمی نمونه، Exam Format با عدد 1 یا 2 نمایش داده شده است. این عدد مستقیماً به قانون استفاده از ماشینحساب مربوط میشود:
- Format 1: استفاده از ماشینحساب مجاز نیست.
- Format 2: استفاده از ماشینحساب Non-communicating و Non-programmable مجاز است.
بنابراین Format 1 یا 2 نشان نمیدهد آزمون Open Book یا Closed Book است. وضعیت کتابباز یا کتاببسته در ستون جداگانهای ثبت شده است. ممکن است یک آزمون Format 2 و Closed Book باشد؛ یعنی استفاده از ماشینحساب واجد شرایط مجاز است، اما کتاب، جزوه و منابع دیگر ممنوع هستند. ممکن است آزمونی Format 1 و Open Book باشد؛ در این حالت داوطلب میتواند منابع چاپی مجاز را همراه داشته باشد، اما حق استفاده از ماشینحساب را ندارد. خواندن تنها یکی از ستونها میتواند به برداشت اشتباه منجر شود.
منظور از List of Aids چیست؟
واژه Aids در این فایل به ابزارها و منابع کمکی مجاز گفته میشود. این موارد ممکن است شامل ماشینحساب، کتاب درسی، برگه فرمول، جداول آماری، کاغذ شطرنجی، کاغذ Semi-logarithmic، خطکش مقیاس، گونیا، نقاله، پرگار، مداد یا نمودارهای از پیش تعیینشده باشند. List of Aids برای همه آزمونها یکسان نیست. حتی دو آزمون Closed Book ممکن است شرایط کاملاً متفاوتی داشته باشند. در یکی از آنها هیچ وسیله کمکی مجاز نیست، اما در دیگری ممکن است یک Aid Sheet دستنویس، ماشینحساب غیرقابلبرنامهریزی و کاغذ نمودار اجازه داده شود.
اطلاعاتی که باید برای کد آزمون خود کنترل کنید
- شماره Format و قانون استفاده از ماشینحساب
- Open Book یا Closed Book بودن آزمون
- تعداد کتابهای مجاز
- امکان استفاده از یادداشتهای داخل حاشیه کتاب
- ممنوع یا مجاز بودن Loose Notes
- تعداد، اندازه و محتوای Aid Sheet
- یکرو یا دورو بودن Aid Sheet
- دستنویس یا چاپی بودن برگه
- امکان درج مثال حلشده
- لزوم تحویل Aid Sheet در پایان آزمون
- کاغذهای نمودار یا جداول موردنیاز
- ابزارهای ترسیم و اندازهگیری مجاز
- نمودارهایی که باید پیش از آزمون چاپ شوند
- دستورالعمل اختصاصی اسکن و ارسال پاسخها
برای آشنایی با جایگاه این آزمونها در فرایند دریافت مجوز مهندسی، ابتداراهنمای جامع آزمونهای تکنیکال P.Eng در کانادا را مطالعه کنید.
بخش دوم: چگونه جدول Exam Formats and List of Aids را بخوانیم؟
جدول رسمی را باید از چپ به راست و در امتداد ردیف مربوط به کد آزمون خود بخوانید. ستونها بهترتیب تاریخ، روز هفته، کد و عنوان آزمون، Exam Format، وضعیت Open/Closed Book و دستورالعمل وسایل مجاز را نشان میدهند.
توضیح ستونهای فایل نمونه
| ستون | مفهوم | اقدام داوطلب |
| Date | تاریخ عمومی برگزاری آزمون | با ایمیل eProctor تطبیق دهید |
| Day | روز هفته | برای جلوگیری از اشتباه تقویمی کنترل کنید |
| Exam Code & Exam Title | کد و عنوان رسمی درس | کد را با Assignment Letter مقایسه کنید |
| Exam Format | قانون استفاده از ماشینحساب | Format 1 یا 2 را مشخص کنید |
| Closed/Open Book | وضعیت دسترسی به منابع | مقررات کتاب و جزوه را بخوانید |
| Aids/Instructions | وسایل مجاز و شرایط اختصاصی | تمام جمله را دقیق اجرا کنید |
ستاره کنار نام بعضی آزمونها چه معنایی دارد؟
در فایل نمونه Spring/Summer 2026، ستاره کنار بعضی آزمونها نشان میدهد به دلیل تعداد زیاد داوطلبان، چند Time Slot در چند روز در نظر گرفته شده است. داوطلب باید ایمیل تأیید eProctor Canada را برای مشاهده تاریخ و ساعت دقیق خود بررسی کند. برای مثال، Applied Thermodynamics and Heat Transfer در تصویر نمونه در دو روز ۱۳ و ۱۴ آوریل درج شده است. این موضوع به داوطلب اجازه انتخاب آزادانه یکی از روزها را نمیدهد. تاریخ و ساعت اختصاصی در ایمیل تأیید اعلام میشود.
چند کد در یک ردیف چه مفهومی دارد؟
ممکن است چند کد متفاوت در یک ردیف و پیش از یک عنوان مشترک قرار بگیرند. این حالت معمولاً به این معناست که چند رگولاتور، رشته یا نسخه برنامه امتحانی برای اجرای یک آزمون مشترک به همان جلسه ارجاع داده شدهاند. داوطلب نباید کد خود را بر اساس شباهت نام درس تغییر دهد. کد درجشده در نامه رسمی رگولاتور باید عیناً در جدول پیدا شود. برای شناخت تفاوت دستهبندی دروس میتوانیدراهنمای انتخاب Group A و Group B آزمونهای تکنیکال PEO را نیز بخوانید.
عبارت PEO Only یا توضیحات مربوط به یک رگولاتور
بعضی ردیفها ممکن است با عبارت PEO Only یا توضیحی درباره APEGA و دیگر رگولاتورها همراه باشند. این توضیح تعیین میکند ردیف موردنظر برای کدام گروه از داوطلبان معتبر است. برای مثال، در فایل نمونه آزمون Municipal and Environmental Engineering با عبارت PEO Only مشخص شده است. داوطلب یک رگولاتور دیگر نباید فقط به دلیل مشابه بودن کد یا عنوان درس، شرایط این ردیف را برای آزمون خود اعمال کند.
بخش سوم: ماشینحساب مجاز در آزمونهای تکنیکال PEO و EGBC
مجاز بودن ماشینحساب از عدد ستون Exam Format مشخص میشود. در فایل بررسیشده، Format 1 به معنای ممنوعیت ماشینحساب و Format 2 به معنای مجاز بودن ماشینحساب Non-communicating و Non-programmable است. بااینحال، دستورالعمل اختصاصی ردیف آزمون نیز باید بررسی شود.
چکلیست انتخاب ماشینحساب آزمون تکنیکال
- اگر Format برابر 1 است، ماشینحساب همراه نبرید.
- اگر Format برابر 2 است، فقط مدل غیرقابلبرنامهریزی و فاقد قابلیت ارتباطی انتخاب کنید.
- Wi-Fi، Bluetooth، اتصال سلولی یا قابلیت ارتباط با دستگاه دیگر نباید وجود داشته باشد.
- امکان ذخیره یا اجرای برنامههای قابلتعریف توسط کاربر نباید در دستگاه وجود داشته باشد.
- ماشینحساب نباید جایگزینی برای تلفن همراه، تبلت یا کامپیوتر باشد.
- مدل و نام کامل دستگاه را پیش از آزمون یادداشت کنید.
- اگر Aids/Instructions محدودیت بیشتری تعیین کرده، همان محدودیت اختصاصی مقدم است.
- در صورت تردید، تصویر و مشخصات مدل را پیش از آزمون برای رگولاتور خود ارسال کنید.
- تجربه داوطلبان دوره قبلی را جایگزین فایل رسمی دوره جاری نکنید.
Non-programmable Calculator چیست؟
ماشینحساب Non-programmable دستگاهی است که امکان نوشتن، ذخیره و اجرای برنامههای سفارشی را در اختیار کاربر قرار نمیدهد. Scientific Calculatorهای ساده ممکن است در این گروه قرار بگیرند، اما صرف علمیبودن یا ظاهر ساده دستگاه، مجاز بودن آن را ثابت نمیکند. مدلهای Graphing، CAS و ماشینحسابهایی که قابلیت برنامهنویسی، ذخیره متن گسترده یا ارتباط بیسیم دارند، معمولاً با شرط Non-programmable و Non-communicating سازگار نیستند. داوطلب باید مشخصات فنی مدل دقیق خود را بررسی کند.
Non-communicating Calculator چیست؟
Non-communicating یعنی دستگاه نباید بتواند از طریق Wi-Fi، Bluetooth، شبکه سلولی، کابل داده یا روش مشابه با اینترنت یا دستگاه دیگری ارتباط برقرار کند. هدف از این محدودیت جلوگیری از دسترسی به منابع بیرونی، انتقال فایل و تبادل اطلاعات است. ماشینحساب موجود در تلفن همراه، Smartwatch یا تبلت مجاز محسوب نمیشود. حتی اگر برنامه Calculator آن دستگاه در حالت عادی عملکرد سادهای داشته باشد، خود دستگاه قابلیت ارتباطی دارد و با محیط کنترلشده آزمون سازگار نیست.
آیا فقط ماشینحساب Casio یا Sharp مجاز است؟
درAcademic Exam Regulations سازمان EGBC آمده است که برای Format 2، هر ماشینحساب Non-communicating و Non-programmable میتواند مجاز باشد. Casio و Sharp نمونههای رایجاند، اما الزام عمومی به این دو برند محدود نشده است؛ مگر اینکه در دستورالعمل همان آزمون مدل یا برند خاصی تعیین شود. در بعضی ردیفها ممکن است از داوطلب خواسته شود نام و مدل ماشینحساب را روی پاسخنامه یا محل تعیینشده ثبت کند. در مثال Applied Thermodynamics and Heat Transfer، داوطلب باید نام و مدل ماشینحساب را روی قسمت داخلی جلد جلوی Exam Book بنویسد.
بخش چهارم: تفاوت Open Book، Closed Book و Aids/Instructions
Open Book بودن به معنای آزادی کامل استفاده از همه منابع نیست. Closed Book بودن نیز همیشه به معنای ممنوعیت تمام ابزارها نیست. ستون Aids/Instructions محدودیت دقیق هر آزمون را تعیین میکند و نسبت به برداشت عمومی از این اصطلاحات اهمیت بیشتری دارد.
مراحل تشخیص وسایل مجاز آزمون
- کد آزمون را پیدا کنید. نام درس بهتنهایی کافی نیست؛ کد درجشده در نامه رگولاتور را جستوجو کنید.
- Exam Format را بخوانید. Format 1 یعنی ماشینحساب ممنوع و Format 2 یعنی ماشینحساب غیرقابلبرنامهریزی و فاقد قابلیت ارتباطی مجاز است.
- ستون Open یا Closed را کنترل کنید. این ستون وضعیت کلی منابع را نشان میدهد، اما هنوز تصمیم نهایی کامل نشده است.
- تمام متن Aids/Instructions را بخوانید. ممکن است تعداد کتابها، نوع یادداشتها، اندازه Aid Sheet یا ابزارهای ترسیم در این قسمت تعیین شده باشد.
- فایلهای پیوست را آماده کنید. اگر جدول به نمودار، Chart یا Graph Paper مشخصی لینک داده است، نسخه رسمی را پیش از آزمون چاپ کنید.
- محدودیت خاص را بر قانون کلی مقدم بدانید. اگر آزمون Open Book است اما فقط یک Textbook مجاز اعلام شده، نمیتوانید چند کتاب و جزوه همراه داشته باشید.
- فایل را نزدیک آزمون دوباره بررسی کنید. Schedule و List of Aids ممکن است پیش از جلسه بهروزرسانی شوند.
Open Book دقیقاً یعنی چه؟
طبقCandidate Guide for Online Examinations، در آزمون Open Book فقط نسخه فیزیکی یا چاپی کتابها و یادداشتهای مجاز قابلاستفاده است. نسخه دیجیتال کتاب، فایل PDF، یادداشت داخل تبلت و منابع آنلاین ممنوعاند. این قاعده نیز میتواند توسط Aids/Instructions محدودتر شود. چند نمونه از فایل رسمی نشان میدهد:
در Applied Thermodynamics and Heat Transfer فقط یک کتاب Thermodynamics و یک کتاب Heat Transfer مجاز اعلام شده بود. Notes، پاسخ آزمونهای قبلی و مسائل حلشده ممنوع بودند.
در Process Balances and Chemical Thermodynamics، یک Textbook برای هر Section یا Part مجاز بود و حاشیهنویسی داخل کتاب پذیرفته میشد، اما Loose Notes اجازه ورود نداشت.
در Fluid Mechanics، وضعیت Open و مقابل Aids عبارت None درج شده بود. در این ساختار، None نباید بهطور خودکار «هیچ کتابی مجاز نیست» تفسیر شود؛ زیرا وضعیت Open Book برقرار است و قاعده عمومی منابع چاپی اعمال میشود، مگر اینکه دستورالعمل دیگری وجود داشته باشد. بااینحال، اگر درباره دامنه منابع تردید دارید، باید از رگولاتور استعلام کنید.
Closed Book دقیقاً یعنی چه؟
در آزمون Closed Book، استفاده از کتاب، جزوه و منبع کمکی ممنوع است؛ مگر آنچه صراحتاً در Aids/Instructions مجاز اعلام شده باشد. برای مثال، Transportation Planning and Engineering در فایل نمونه Format 2 و Closed Book بود و در ستون دستورالعمل تأکید شده بود که Aid Sheet مجاز نیست. در نتیجه، ماشینحساب واجد شرایط مجاز بود، اما Aid Sheet، کتاب و جزوه ممنوع بودند. در مقابل، Thermodynamics با کد 04-BS-10 نیز Format 2 و Closed Book بود، اما یک Aid Sheet دستنویس 8.5 × 11 اینچ بهصورت دورو اجازه داده شده بود. مسائل نمونه و راهحلها نباید روی برگه نوشته میشدند و Aid Sheet باید همراه پاسخها تحویل داده میشد.
عبارت None به چه معناست؟
None در ستون Aids/Instructions یعنی ابزار کمکی اختصاصی دیگری در آن ردیف معرفی نشده است. برای تفسیر درست آن باید دو ستون دیگر را نیز بخوانید. اگر آزمون Format 2، Closed Book و Aids برابر None باشد، ماشینحساب واجد شرایط بر اساس Format 2 مجاز است، اما کتاب، جزوه و Aid Sheet مجاز نیست. اگر آزمون Format 1، Closed Book و Aids برابر None باشد، نه ماشینحساب و نه منبع کمکی دیگری مجاز نیست. اگر آزمون Open Book و Aids برابر None باشد، قواعد عمومی Open Book درباره منابع فیزیکی یا چاپی اعمال میشود؛ مگر اینکه راهنمای دوره یا رگولاتور محدودیت دیگری اعلام کند.
بخش پنجم: Aid Sheet، کتاب، کاغذ نمودار و ابزارهای ترسیم
Aids/Instructions ممکن است محدودیتهایی بسیار دقیقتر از عبارت Open Book یا Closed Book داشته باشد. اندازه برگه، یکرو یا دورو بودن، دستنویس بودن، نوع اطلاعات قابلدرج و لزوم تحویل برگه در پایان آزمون از جمله این محدودیتهاست.
Aid Sheet چیست؟
Aid Sheet برگه محدودی برای نوشتن فرمولها، روابط یا یادداشتهای مجاز است. وجود عبارت Aid Sheet در یک آزمون به معنای مجاز بودن آن در سایر آزمونها نیست. رایجترین نمونه فایل بررسیشده، یک برگه Letter Size با ابعاد 8.5 × 11 اینچ بود که اجازه داشت در هر دو طرف آن یادداشت و فرمول بهصورت دستنویس ثبت شود. بااینحال، در بعضی آزمونها فقط Formula مجاز بود و در بعضی دیگر درج Worked-out Solutions، Example Problems، Definitions، Procedures یا متن کتاب ممنوع شده بود. برای یک آزمون ممکن است Aid Sheet در پایان همراه پاسخها تحویل داده شود یا نیاز به امضا داشته باشد. بنابراین نباید یک برگه فرمول عمومی برای تمام آزمونها آماده کرد.
آیا Aid Sheet میتواند تایپ یا پرینت شود؟
اگر در دستورالعمل عبارت Hand-written آمده باشد، برگه باید دستنویس باشد. تایپکردن مطالب با فونت کوچک و چاپ آن، جایگزین Aid Sheet دستنویس نیست. اگر فقط Formula Only ذکر شده باشد، باید از درج توضیحات طولانی، مثال، روش حل و پاسخ نمونه خودداری کنید. در یکی از نمونههای فایل، دو برگه فرمول دورو مجاز بود، اما برگهها فقط باید شامل فرمولها میشدند و Definition، Instruction، Procedure یا Solution to Sample Problems ممنوع بود.
آیا حاشیهنویسی داخل کتاب مجاز است؟
پاسخ به ردیف همان آزمون بستگی دارد. در بعضی آزمونهای Open Book، Textbook دارای Notation در حاشیه صفحات مجاز شناخته شده بود، اما Loose Notes و Solved Problems اجازه ورود نداشتند. Tabs، Sticky Notes، صفحات اضافهشده به کتاب یا نوشتههای گسترده ممکن است تحت تعریف Loose Notes یا منبع غیرمجاز قرار بگیرند. اگر دستورالعمل در این زمینه صریح نیست، پیش از آزمون از رگولاتور خود پاسخ کتبی بگیرید.
Graph Paper و Semi-log Paper
برخی دروس به Linear Graph Paper، Regular Graph Paper، Ternary Graph Paper یا Semi-logarithmic Graph Paper نیاز دارند. ممکن است فایل رسمی اعلام کند داوطلب باید تعداد مشخصی از این کاغذها را پیش از آزمون چاپ کند. در Structural Materials فایل نمونه، Aid Sheet فقط برای فرمول مجاز بود و یک کاغذ Semi-log بههمراه دو کاغذ نمودار معمولی باید چاپ میشد. در Rock Mechanics نیز امکان چاپ Graphing Paper از لینک رسمی ارائهشده در جدول وجود داشت. نباید از کاغذی استفاده کنید که پیش از آزمون دارای Annotation، فرمول یا یادداشت شخصی باشد. الگوی خام رسمی را چاپ کنید و فقط در طول جلسه روی آن بنویسید.
ابزارهای ترسیم و اندازهگیری
بعضی آزمونها به Drawing Instruments نیاز دارند. در فایل نمونه، برای Fluid Machinery استفاده از Scale Ruler، Protractor و Sharp Pencil برای ترسیم Vector Diagram الزامی بود. برای Structural Geology، نقاله، پرگار ترسیم و خطکش مجاز اعلام شده بود. برای Environmental Control in Buildings، Scale Ruler، Set Square و Sharp Pencil لازم بود و تأکید شده بود هیچ Aid دیگری مجاز نیست. Charts و Diagrams موردنیاز نیز باید از قبل چاپ میشدند. همراهداشتن ابزاری که در یک آزمون مجاز بوده، به معنای مجاز بودن آن در آزمون دیگر نیست. حتی ابزار سادهای مانند خطکش باید با دستورالعمل درس تطبیق داده شود.
اسکنر و ارسال پاسخها
در بعضی ردیفهای فایل، استفاده از Flatbed Scanner برای ارسال پاسخها ترجیح داده شده است. این عبارت لزوماً Flatbed Scanner را به تنها روش مجاز تبدیل نمیکند، اما نشان میدهد کیفیت و شکل اسکن برای نمودارها و صفحات بزرگ اهمیت دارد. پاسخهای دستنویس باید مطابقWritten Solutions Guide آزمونهای آنلاین اسکن شوند. در راهنمای رسمی، ارسال پاسخها بهشکل یک فایل PDF، شمارهگذاری واضح صفحات و رعایت محدودیت حجم فایل مورد تأکید قرار گرفته است.
برای آشنایی با ورود به جلسه و ارتباط میان eProctor و AssessBank،راهنمای کامل eProctor آزمونهای P.Eng را مطالعه کنید.
سوالات متداول
Exam Formats and List of Aids آزمونهای PEO چیست؟
این بخش فرمت آزمون، قانون استفاده از ماشینحساب، Open Book یا Closed Book بودن و منابع یا ابزارهای مجاز هر درس را مشخص میکند. داوطلب باید کد آزمون خود را در فایل دوره جاری پیدا کند.
تفاوت Format 1 و Format 2 چیست؟
Format 1 یعنی استفاده از ماشینحساب ممنوع است. Format 2 یعنی یک ماشینحساب Non-communicating و Non-programmable مجاز است، مگر اینکه دستورالعمل اختصاصی آزمون محدودیت بیشتری تعیین کرده باشد.
آیا در آزمون Open Book میتوان از فایل PDF استفاده کرد؟
خیر. طبق راهنمای آزمون آنلاین، در آزمون Open Book فقط نسخههای فیزیکی یا چاپی منابع مجاز قابلاستفادهاند. کتاب الکترونیکی، فایل PDF، یادداشت دیجیتال و منابع آنلاین ممنوع هستند.
آیا در آزمون Closed Book ماشینحساب مجاز است؟
ممکن است مجاز باشد. Closed Book وضعیت کتاب و منابع را مشخص میکند، درحالیکه مجاز بودن ماشینحساب از Exam Format مشخص میشود. آزمون Format 2 و Closed Book میتواند اجازه ماشینحساب واجد شرایط را بدهد.
آیا میتوان برای همه آزمونها Aid Sheet همراه داشت؟
خیر. Aid Sheet فقط زمانی مجاز است که در Aids/Instructions همان آزمون صراحتاً ذکر شده باشد. اندازه، تعداد، دستنویس بودن و نوع مطالب قابلدرج نیز باید دقیقاً رعایت شود.
اگر درباره مدل ماشینحساب مطمئن نباشیم چه کنیم؟
پیش از روز آزمون، نام و مدل کامل ماشینحساب و لینک مشخصات فنی آن را برای بخش آزمونهای رگولاتور خود ارسال کنید. داوطلبان PEO میتوانند با exams@peo.on.ca و داوطلبان EGBC با exams@egbc.ca تماس بگیرند.
جمع بندی
Exam Formats and List of Aids یکی از مهمترین قسمتهای برنامه آزمونهای تکنیکال PEO و EGBC است. Exam Format قانون ماشینحساب را تعیین میکند، ستون Open/Closed Book وضعیت کلی منابع را نشان میدهد و Aids/Instructions محدودیت دقیق کتاب، Aid Sheet، کاغذ نمودار، ابزار ترسیم و سایر موارد را توضیح میدهد.
فایل نمونه این مقاله مربوط به Spring/Summer 2026 است و نباید برای دورههای بعد بهعنوان مرجع نهایی استفاده شود. پیش از هر آزمون، نسخه جاری فایل را ازصفحه رسمی Status of Online Academic Exams باز کنید و ردیف کد آزمون خود را کامل بخوانید. برای آمادگی علمی آزمون نیز میتوانید دورههای فارسی مرتبط فناوران را بررسی کنید. دوره آموزشی به درک مباحث و برنامهریزی مطالعه کمک میکند، اما جایگزین مقررات رگولاتور نیست و قبولی در آزمون یا دریافت لایسنس P.Eng را تضمین نمیکند.

